Boekentips
KOPP/KOV boekenlijst
Als iemand opgroeit in een gezin waarin één of beide ouders worstelt met psychische of verslavingsproblemen, heeft dat vaak veel invloed op zijn of haar leven. Deze kinderen worden ook wel KOPP (kinderen van ouders met psychische problemen) en KOV kinderen (kinderen van ouders met een verslaving) genoemd.
Klik hier voor een specifieke boekenlijst, gericht op deze doelgroep.
Brus en zus
Door: Stephanie Kaars
Niels (7) lijkt een heel gewone jongen. Maar hij is een brus, want hij heeft een gehandicapte zus. Maakt dat hem bijzonder? Ninte (11) lijkt een heel bijzonder meisje, want zij zit in een rolstoel. Maar is zij misschien toch ook gewóón? Je leest het in dit autobiografische omkeerboek dat Stephanie Kaars samen met haar kinderen schreef. Een prachtig (voorlees)boek voor iedereen, of je nu zeven bent of honderdzeven.
Moeder van Glas
Door: Roos Schlikker
In Moeder van glas beschrijft Roos Schlikker het onzichtbare en het zichtbare leven van haar bipolaire moeder.
Als kind mocht Roos thuis met de matras van de trap sjezen, kleien deed ze met een pak Becel en een advocaatje van tijd tot tijd kon geen kwaad. Haar moeder was de leukste van de straat, maar de storm in haar hoofd bleef voor de buitenwereld onzichtbaar. Niet voor Roos, die als kind al wist dat ze haar soms moest beschermen. Pas toen ze zestig was kreeg haar manisch-depressieve moeder na een eindeloos traject een officiële diagnose. Wanneer haar moeder overlijdt door een val van de trap wil Roos Schlikker beter begrijpen wie de vrouw was die zich zo lang achter een masker had verborgen. Tijdens haar zoektocht leert ze haar rouw omarmen en komt zo dichter bij haar moeder dan ooit tevoren.
Uit de kluwen
Door: Anne van der Kaaden
In deze autobiografie vertelt Anne van der Kaaden-Bouman op een meeslepende manier over hoe het is om kind te zijn in een onveilige gezinssituatie.
‘Uit de kluwen’ laat zien hoe je uiteindelijk los kunt komen van ongezonde (familie-) patronen en de weg terug kunt vinden naar jezelf. Anne beschrijft de complexiteit van het leven, maar het gaat ook over moed, doorzetten, daadkracht en hoe kansen kunnen keren. Over tevoorschijn komen en de kern terugvinden waartoe je bedoeld bent.
Ik wou dat Stef Bos mijn vader was
Door: Gloria van Breukelen
In Ik wou dat Stef Bos mijn vader was vertelt Gloria (30), een KOPP/KOV (Kind van Ouders met Psychische Problemen/ Verslavingsproblemen), hoe ze alles uit de kast haalt om haar jeugd te vergeten. Hoe ze zoekt naar liefde en erkenning die ze thuis nooit heeft gekregen. Pas wanneer haar vader plots overlijdt, durft ze bij zichzelf naar binnen te kijken. Gloria komt erachter dat ze niet haar ouders, maar steevast zichzelf heeft afgewezen. Wat als de schade blijvend is en ze wel degelijk een product is van hen?
Ik wil jullie iets vertellen
Praten met kinderen over psychische problemen van hun ouders – Karen Glistrup, Pia Olsen; In de Wolken 2019.
Dit samenleesboek voor jongere kinderen, kinderen van de basisschoolleeftijd en hun ouders geeft gezamenlijke taal voor praten over moeilijke thema’s. Dit boek ‘Ik wil jullie iets vertellen’ helpt om met kinderen te praten over psychische problemen van hun ouders. Het boek is bedoeld voor jongere kinderen, kinderen van de basisschoolleeftijd, ouders en hulpverleners.
Jij mag alles zijn
Van Griet op de Beeck (voor kinderen en (jong)volwassenen.
Jij mag alles zijn is een verhaal voor jonge lezers en voor mensen die wel eens in het hoofd van een negenjarige willen wonen. Het is een ontroerend boek over een meisje dat dapper doet wat ze denkt dat van haar verwacht wordt, zelfs als dat ingewikkelde dingen zijn. Een verhaal over ouders en kinderen, over verdriet dat maar niet lijkt te willen overgaan, over de zoektocht naar alle soorten beter. En over liefde, en wat dat eigenlijk echt is, of zou moeten zijn.
Te vroeg volwassen
Over parentificatie – door Marinka Kamphuis
Doorgeschoten loyaliteit en grensvervaging tussen de rollen van kinderen en hun ouders komen vaker voor dan we denken. Maar is het per definitie slecht als zoiets gebeurt? Te vroeg volwassen gaat over kinderen die voor hun ouders zorgen, een verschijnsel dat we ‘parentificatie’ noemen, en over de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben. Het gaat hierbij zowel om praktische handreikingen als om emotionele ondersteuning.
Zie mij
Door Mirjan Hijink. ‘Zie mij’ gaat over opgroeien met zorg(en), loyaliteit, vriendschap, liefde en over het hebben van steunpersonen; mensen die je écht zien.
Thoms hoofd zit vol gedachten. Zo denkt hij veel aan zijn ouders. Hoe zal het met zijn vader gaan? Zal hij nog in bed liggen? En moet zijn moeder vandaag werken? Het lukt hem niet zijn gedachten stop te zetten. Thom heeft geen vrienden. Daarvoor heeft hij geen tijd. Hij moet zorgen voor zijn depressieve vader. Dat doet hij graag, net als voor zijn moeder. Hij wil maar één ding; dat zijn ouders gelukkig zijn. Thom is ervan overtuigd dat als hij hard zijn best doet, dat het dan allemaal goed komt. Met zijn moeder kan hij goed praten, totdat ze steeds minder vaak thuis is. Wat is er toch met haar aan de hand? En wat bezielt zijn broertje Abel? Thom weet niet wat hij ziet als hij in het park is… Als hij bevriend raakt met Thijmen, wordt alles anders.
De Pizzabende
Spannend en avontuurlijk verhaal over een mysterie, vriendschap en een heleboel pizza’s! Door Annet Jacobs.
Riff heeft een bijzonder zusje. Hij moet vaak thuisblijven om voor haar te zorgen. Daarom neemt Riff nooit vrienden mee naar huis. Maar dan ontmoet hij Filoe. Zij heeft iets vreemds ontdekt. Samen bespioneren ze hun broers, die allebei pizzabezorger zijn en verdacht vaak pizza’s naar hetzelfde adres brengen. Wat gebeurt daar? Filoe vermomt zich als pizzabezorger. Ze verdwijnt in het huis en komt niet meer naar buiten… Kan Riff haar redden?
Dus ik ben een brus
Door Loïs Naomi Bruessing
Heel verhelderend boek, aanrader voor brussen, professionals en/of ouders.
Een broertje met ander gedrag dan andere kinderen is niet altijd gemakkelijk. Noor is een gewone puber. Ze gaat naar de eerste klas van de middelbare school. Haar beste vriendin Hiba, zit bij haar in de klas. Alles lijkt normaal, zoals bij ieder ander meisje van die leeftijd. Alleen wat de mensen niet weten, is dat Noor eigenlijk in twee werelden leeft. Als het Noor teveel wordt, doet zij iets waar ze spijt van krijgt. Dit brengt haar in de problemen, maar geeft haar ook een nieuwe kijk op zichzelf. Gaat het Noor lukken, om voor het einde van het schooljaar, de twee werelden samen te brengen?
Broers- en zussenboek
Voor en door brussen met een bijzondere broer of zus. Door Anjet van Dijken.
36 kinderen en volwassenen tussen de 6 jaar tot 69 jaar geven een kijkje in hun leven met een broer of zus met een handicap, ziekte en/of stoornis, zoals de bekende Nederlandse acteur Barry Atsma. Kleurrijk en magazine-achtig vormgegeven: om in één keer uit te lezen, of er af en toe weer bij te pakken.
Klik hier voor informatie
Brus (on)breekbare liefde
Door: Pauline Kuiper
Zielsverwantschap en onvoorwaardelijke liefde tussen broers en zussen.
Voorwoord door Drs. Tamar de Vos- van der Hoeven, orthopedagoog.
Het boek bevat naast 20 familie portretten en brieven ook algemene informatie over brussen en een persoonlijke impressie van elk bezoek door Pauline Kuiper.
Klik hier voor informatie
Tinus, gewoon mijn zusje
Door: Nancy Wolting-Hulzinga
Niemand zit te wachten op een handicap, zeker niet op een meervoudige. Tinus kon niet lopen of zitten, was incontinent, moest worden geholpen met eten en drinken en zei geen woord. Ze had het Rett syndroom. Dat was soms een behoorlijke worsteling, maar hier had zij mee te dealen. En ik als zus ook. Voor de buitenwereld was Tinus misschien een kasplantje. Wie verder keek dan de buitenkant, wist echter wel beter. Ze was juist een uitgesproken en krachtige vrouw, haar handicap was veel meer dan een beperking. Door Tinus ging ik anders kijken naar het leven, ze leerde me een belangrijke levensles. Ook al is ze niet meer hier, nog altijd heeft ze invloed op mijn leven.
Dit is het verhaal van een heel gewoon meisje met een bijzonder zusje.”
Nancy was eerder ook te zien en horen in het tv-programma ‘Ik mis je’ van de EO.
Klik hier voor informatie.
Mama Wilma doet raar
Door: Jenny ter Wee
De twee zussen van Jenny wonen bij zorgorganisatie Frion. Van hoe het voelt om het ‘zusje te zijn van’ tot de strijd tussen verantwoordelijkheidsgevoel, loyaliteit en je eigen ontwikkeling. In haar boek ‘Mama, Wilma doet raar’, vertelt Jenny ter Wee wat het met iemand doet om twee zussen met een verstandelijke beperking te hebben.
Papa Draak wordt niet meer beter
Door Sascha Groen
In dit liefdevolle prentenboek voor peuters en kleuters wordt op een eerlijke manier over ziekte, de dood en rouw verteld. Een kleurrijk verhaal waarin ondanks het zware onderwerp ruimte is voor humor. (Uitgeverij Witte Leeuw doneert per verkocht boek € 1,- aan Stichting ALS.)
Mijn papa is een bipolairbeer
Door Cindy Genders
Een verhaal over een manisch-depressieve ijsbeer.
Sommige kinderen krijgen te maken met een ouder of andere naaste met een bipolaire stoornis. Speciaal voor hen is ‘Mijn papa is een bipolairbeer’ geschreven. Het laat kinderen op luchtige wijze kennismaken met een stoornis, en helpt daarbij deze complexe ziekte wat begrijpelijker te maken. Maar natuurlijk is het verhaal ook geschikt voor alle andere kinderen van 6 jaar en ouder. Want tenslotte is Papa polarbeer gewoon een hele lieve beer, die af en toe een beetje in de war is.
Mijn moeder kookt soep van tafelpoten
Door: Aefke ten Hagen
Mijn moeder kookt soep van tafelpoten gaat over de elfjarige Fiep, die opgroeit met een moeder met een bipolaire stoornis. Terwijl er in haar eigen leven al genoeg spannends gebeurt – ze ontdekt haar passie voor gitaarspelen en wordt voor het eerst verliefd, op Mats – maakt ze zich ook nog zorgen om wat er thuis gebeurt. Soms brengt haar moeder haar huppelend naar school in een gekke elfen jurk; dan schaamt Fiep zich rot. Op andere momenten is haar moeder juist heel erg verdrietig. Voor Fiep is het leven behoorlijk ingewikkeld. Ze vindt het moeilijk om haar beste vriendin Sophie uit te leggen wat er met haar moeder aan de hand is. En ze durft Mats niet mee naar huis te nemen omdat ze bang is dat haar moeder weer raar zal doen. Fiep komt erachter dat een bipolaire stoornis erfelijk kan zijn. Ook dat nog! Waarom kan haar leven niet gewoon normaal zijn?
Risicokind of evenwichtskunstenaar
Door: Elize Lam
Opgroeien met een psychiatrisch zieke, verslaafde of verstandelijk beperkte ouder is voor kinderen vaak balanceren. Hun ouders worden soms zo opgeslokt door problemen dat het ze aan ruimte en aandacht ontbreekt om er voldoende voor hen te zijn. De persoonlijke verhalen die Elize Lam optekende, laten zien dat kind kunnen zijn in een dergelijke context niet meevalt. Het plaatst kinderen voor allerlei uitdagingen bij het vinden van hun weg, ook doordat hulpverleners hen als ‘risicokinderen’ en jonge mantelzorgers bestempelen. Een visie die onbedoeld hun kracht en mogelijkheden naar de achtergrond dringt.
De focus van dit boek, met een voorwoord van emeritus hoogleraar Sociale Wetenschappen Christien Brinkgreve, richt zich op de vraag hoe deze kinderen het redden, en wat hen steunt.
Kijk mij eens!
Door: Hanneke de Jong
Dit kinderboek is speciaal voor kinderen van 8 tot 10 jaar die bij ouders met een verstandelijke beperking opgroeien.
Het boek beschrijft het verhaal van een dag uit het leven van Naomi, kind van een moeder met een verstandelijke beperking.
Het is een samenleesboek om te lezen met de juf, een buurvrouw, een tante of een hulpverlener.
Beperkt volmaakt
Door: Jolanda Doornbos
In dit boek laat Jolanda van zeer dichtbij zien hoe eenzaam, angstig en traumatiserend het is om bij ouders met een verstandelijke beperking op te groeien. Hoewel haar ouders echt hun best deden ontbrak het aan persoonlijke verzorging, een veilige fysieke omgeving en geborgenheid. Jolanda kreeg al vroeg te maken met loyaliteitsconflicten en parentificatie.
Ik ben er ook nog!
Door: Femke Quadackers
Dit boek is voor kinderen vanaf 12 jaar en volwassenen met een bijzondere broer of zus (brussen). Ook voor ouder en professional is dit boek inspirerend en/of bevestigend. Het stimuleert de lezer om meer door de bril van brussen, gezinssituatie en broer-zusrelatie te kijken. Hoe is het nou om op te groeien in een gezin met een broer of zus met autisme? Hoe is het om samen te leven met een broer of zus met Downsyndroom? Belangrijk onderzoek toont aan dat het uitwisselen van ervaringen al direct een positieve invloed heeft op hoe brussen zich voelen. Daarom dit boek!
Mijn broertje is bijzonder
Door: Annemie Vandaele
Thijs, de broer van Lise, ziet er heel gewoon uit. Hij is slim, eerlijk en grappig. Maar soms heeft hij het lastig. Als Thijs onrustig is of dingen niet goed begrijpt, kan hij heel bang of heel boos worden. Dat komt doordat het hoofd van Thijs anders werkt. Maar Lise zou haar bijzondere broertje voor geen ander willen ruilen. Een warm prentenboek over een broertje met autisme, maar vooral over de liefde tussen broer en zus. Voor kinderen vanaf 5 jaar.
Alle vragen over Down-syndroom
Je hebt een broer of zus met Downsyndroom en dat is voor jou heel gewoon. En tegelijk is het heel bijzonder. Jullie kunnen je broer of zus niet goed vergelijken met de broers en zussen van jullie vrienden. Aan wie stel je je vragen over je broer of zus of over Downsyndroom?
In dit vrolijke, rijk geïllustreerde boek geven we je informatie, ideeën en tips. Je hoeft natuurlijk niet alles te lezen. Lees de antwoorden op de vragen die je hebt. En bewaar de rest voor een andere keer. Klik hier voor het boek.
Er is een ook een speciaal boek voor broers en zussen t/m 12 jaar.
Knotje Knetter
Door: Doortje ten Hoor
Knotje Knetter is een verhaal voor kinderen van ouders met psychische problemen. Knotje woont samen met haar ouders en haar kat in een klein mooi huis.
Het is er altijd veilig en fijn en Knot voelt zich er thuis. Tot op een dag het onweer begint en Knot het niet meer zo leuk vindt. Pap praat raar en schreeuwt de boel bij elkaar. Knotje is bang en verdrietig, ze voelt zich naar. Papa doet zo raar en mama staat niet meer voor haar klaar. Knotje schaamt zich en niemand wil meer met haar spelen, ze moet haar verhaal met iemand kunnen delen… Klik hier voor het boek.
Wilgenkind
Door: Josha Zwaan
Wilgenkind is een aangrijpende roman over de misverstanden tussen ouders en kinderen, over familiegeheimen en het verzwijgen daarvan, en over de rollen die worden omgekeerd wanneer kinderen opeens voor hun ouders moeten zorgen. Klik hier voor het boek.
Boekentips voor ouders
De ogen van Jessica
Door: Monique Buitelaar
Na de geboorte van haar dochter met downsyndroom overdenkt een vrouw haar leven. Haar vroege jeugd in de tropen, de komst naar Nederland, hoe ze kennismaakte met familie en hoe de Tweede Wereldoorlog van invloed was op het leven van sommige familieleden. ‘De ogen van Jessica’ is een memoir over de wijze waarop je jeugd doorwerkt in het moederschap. Over groeiende liefde en ingrijpend verlies. Over het opgeven van je eigen rol als buitenstaander, omdat je kind de buitenstaander blijkt. Over hoe een moeder en dochter hun weg zoeken in het labyrint van de Parallelle Wereld: van speciale scholen, dagverblijven en een logeerhuis tot leerkrachten, zorgverleners en instellingen.
Geschreven voor ouders, broers en zussen van een gehandicapt kind, zorgprofessionals, leerkrachten, artsen (al dan niet in opleiding) en voor iedereen die wil weten hoe het leven eruit kan zien als alles anders loopt.
Bericht van de Witte Meeuw
Door: Marike van Weelden
In dit aangrijpende boek deelt de auteur haar persoonlijke verhaal als moeder van een zoon met een ernstige verstandelijke beperking. Met de nadruk op de waarde van het leven van haar zoon, de uitdagingen binnen de gehandicaptenzorg en de impact van het verlies van haar man, onthult ze de vaak onbesproken kant van het ouderschap. Ze beschrijft de onmacht, de eenzaamheid en de strijd tegen bureaucratie, maar ook de kracht van doorzettingsvermogen en liefde.
Oei er klopt iets niet
Door Krista Okma
Fantastische aanvulling op de klassieke opvoedboeken Ouders van kinderen met een beperking worden voor uitdagingen gesteld waar de klassieke opvoedboeken niet over adviseren. Oei, er klopt iets niet… doet dit wél. Dit boek geeft ouders nuttige tips en adviezen. Hoe leer je bijvoorbeeld omgaan met het netwerk van hulpverleners om je kind heen? En hoe zorg je ervoor dat broertjes en zusjes genoeg aandacht blijven krijgen? Dit boek helpt ouders de positieve dingen aan hun kind te zien en uiteindelijk (weer) plezier te beleven aan het opvoeden. Een onmisbaar boek voor ouders van een kind met een lichamelijke en/of mentale beperking, hun omgeving en hulpverleners.
Een pleister tegen tranen
Ondersteuning van kinderen en jongeren met een ernstig zieke ouder – Tanja van Roosmalen ea; In de Wolken 2020.
Een ernstige ziekte bij een ouder heeft impact op het hele gezin: op de zieke ouder, de eventuele partner én de kinderen. De eerste vragen die ouders bezighouden zijn: hoe vertel ik dit aan mijn kinderen? Hoe betrek ik ze bij het ziekteproces? Op intuïtie komen ouders vaak een heel eind en toch blijft vaak de twijfel: doe ik wel het goede? Dit boek is een handreiking voor ouders en voor professionals in de zorg, de hulpverlening en in het onderwijs. Het geeft inzicht in de beleving en reacties van kinderen en in de dynamiek in het gezin tijdens verschillende fasen van het ziekteproces. Daarnaast biedt het een concreet houvast bij allerlei vragen, zorgen en twijfels.
Ouderschap is jongleren
Groeiboek voor ouders – Caroline Gravesteijn en Susan Ketner; SWP 2020.
Voor de ontwikkeling van je kind is het belangrijk dat je als ouder goed in je vel zit. Ouders zijn meer dan vader en moeder. Ze onderhouden een relatie, een huishouden, financiën, combineren zorg en werk. Kortom: ouders houden veel ballen in de lucht. Dit groeiboek bereidt je voor op het ouderschap. Vanuit de ervaringen van andere ouders en vanuit wetenschappelijke inzichten krijgen ouders van jonge kinderen in dit boek handvatten om de uitdagingen van de pittige eerste jaren beter aan te kunnen.